Kancelaria Burkot Legal

Skontaktuj się z nami

+48 530 200 483

Przez |

Nadzorca układu to licencjonowany doradca restrukturyzacyjny, którego przedsiębiorca sam wybiera i z którym zawiera umowę, żeby przeprowadzić postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU). To on przygotowuje dokumenty dla wierzycieli, publikuje obwieszczenie chroniące firmę przed egzekucją, zbiera głosy i ocenia, czy układ jest wykonalny. W innych postępowaniach tę samą rolę pełnią nadzorca sądowy albo zarządca, wyznaczani przez sąd. Od wyboru tej osoby w dużej mierze zależy, czy restrukturyzacja zakończy się sukcesem.

Spis treści

Kim jest doradca restrukturyzacyjny

Doradca restrukturyzacyjny to zawód zaufania publicznego regulowany ustawą o licencji doradcy restrukturyzacyjnego. Licencję wydaje Minister Sprawiedliwości po zdaniu egzaminu, a jej posiadacz musi m.in. mieć wyższe wykształcenie, nieposzlakowaną opinię i obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Wykaz licencjonowanych doradców jest publiczny, więc każdy przedsiębiorca może sprawdzić, czy osoba, z którą rozmawia, ma uprawnienia.

Doradca z odpowiednim doświadczeniem może uzyskać tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego. Tylko taki doradca może pełnić funkcję w sprawach największych przedsiębiorców, czyli spełniających ustawowe progi zatrudnienia lub obrotów.

Funkcję nadzorcy lub zarządcy może pełnić osoba fizyczna z licencją albo spółka handlowa, w której wspólnicy lub członkowie zarządu odpowiadający za prowadzenie spraw mają licencję doradcy restrukturyzacyjnego.

Nadzorca układu, nadzorca sądowy, zarządca, syndyk

Ten sam licencjonowany doradca może w różnych postępowaniach pełnić różne funkcje. Każda z nich ma inny zakres władzy nad firmą. Tło wszystkich procedur opisujemy w przewodniku restrukturyzacja firmy – kompletny przewodnik.

Nadzorca układu

Występuje w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Wybiera go sam dłużnik i działa on na podstawie umowy z dłużnikiem (art. 35 Prawa restrukturyzacyjnego). Zawarcie umowy nie ogranicza przedsiębiorcy w zarządzaniu firmą; nadzorca kontroluje i dokumentuje, ale nie przejmuje zarządu. Od dnia obwieszczenia o dniu układowym wykonuje uprawnienia nadzorcy sądowego, co ma znaczenie m.in. dla ochrony kluczowych umów przed wypowiedzeniem.

Nadzorca sądowy

Wyznacza go sąd w przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym. Przedsiębiorca nadal prowadzi firmę, ale czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy sądowego; czynność dokonana bez takiej zgody jest nieważna. Dłużnik lub wierzyciel może wskazać konkretną osobę, a sąd bierze to pod uwagę, zwłaszcza gdy kandydata wskazują wierzyciele mający znaczną część sumy wierzytelności.

Zarządca

Działa przede wszystkim w sanacji. Przejmuje zarząd majątkiem i przedsiębiorstwem dłużnika, może za zgodą sędziego-komisarza odstąpić od niekorzystnych umów wzajemnych i przeprowadzić głęboką przebudowę firmy. Sąd może też ustanowić zarządcę w innych postępowaniach, gdy odbiera dłużnikowi zarząd własny, np. z powodu naruszeń.

Syndyk

To funkcja z postępowania upadłościowego: syndyk przejmuje majątek upadłego, likwiduje go i dzieli środki między wierzycieli. Szczegółowo opisujemy ją w artykule syndyk masy upadłościowej – rola i uprawnienia.

Porównanie funkcji doradcy restrukturyzacyjnego

Funkcja Postępowanie Kto wybiera Kto zarządza firmą Kto ustala wynagrodzenie
Nadzorca układu PZU Dłużnik Dłużnik Umowa z dłużnikiem (limity dla mikroprzedsiębiorców)
Nadzorca sądowy Przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe Sąd Dłużnik, za zgodą nadzorcy przy czynnościach ponad zwykły zarząd Sąd, od 2 do 44 podstaw
Zarządca Sanacja (wyjątkowo inne postępowania) Sąd Zarządca Sąd
Syndyk Upadłość Sąd Syndyk Sąd

Porównanie samych postępowań znajdziesz w artykule rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych.

Zadania nadzorcy układu w PZU

Nadzorca układu prowadzi całe postępowanie od strony formalnej. Do jego zadań należy m.in.:

  1. ocena, czy PZU jest dopuszczalne, w tym czy suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania;
  2. ustalenie dnia układowego i obwieszczenie w KRZ, od którego firma korzysta z ochrony przed egzekucją przez maksymalnie 4 miesiące;
  3. sporządzenie spisu wierzytelności i spisu wierzytelności spornych;
  4. przygotowanie planu restrukturyzacyjnego wspólnie z dłużnikiem i pomoc w opracowaniu propozycji układowych;
  5. sporządzenie testu zaspokojenia (od sierpnia 2025 r., poza sprawami mikroprzedsiębiorców);
  6. udostępnienie dokumentów wierzycielom co najmniej 30 dni przed głosowaniem i zbieranie głosów na kartach do głosowania;
  7. sprawozdanie zawierające ocenę, czy układ jest wykonalny, dołączane do wniosku o zatwierdzenie układu;
  8. kontrola czynności dłużnika dotyczących majątku w trakcie postępowania.

Dłużnik ma obowiązek udzielać nadzorcy pełnych i prawdziwych informacji oraz udostępniać dokumenty, pod rygorem odpowiedzialności karnej. Po zatwierdzeniu układu nadzorca zwykle nadzoruje także jego wykonanie. Przebieg kolejnych kroków opisujemy w artykule etapy postępowania restrukturyzacyjnego.

Nadzorca a pełnomocnik dłużnika

Choć nadzorcę układu wybiera i opłaca dłużnik, nie jest on jego pełnomocnikiem. Ma działać zgodnie z prawem i uwzględniać także interes wierzycieli: rzetelnie wycenić majątek w teście zaspokojenia, wskazać wierzytelności sporne i ocenić wykonalność układu. Za szkody wyrządzone nienależytym wykonywaniem obowiązków odpowiada osobiście, stąd obowiązkowe ubezpieczenie OC.

Dlatego w większych sprawach przedsiębiorcy często korzystają równolegle z obsługi prawnej: radca prawny lub adwokat reprezentuje firmę w sporach o wierzytelności, negocjacjach z bankami i leasingodawcami, kwestiach odpowiedzialności zarządu czy sprawach pracowniczych. Najlepiej, gdy obie role są dobrze skoordynowane, np. gdy doradca restrukturyzacyjny jest jednocześnie prawnikiem albo pracuje w jednym zespole z prawnikami.

Wynagrodzenie nadzorcy układu

Wynagrodzenie nadzorcy układu określa umowa z dłużnikiem (art. 35 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Strony mają dużą swobodę: może to być kwota ryczałtowa, płatność w transzach powiązanych z etapami (obwieszczenie, głosowanie, zatwierdzenie), a często także premia za przyjęcie układu. Rynkowo w typowych sprawach małych i średnich firm wynagrodzenie wynosi zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych, zależnie od liczby wierzycieli, sumy długów i stopnia skomplikowania.

Limity dla mikroprzedsiębiorców

Gdy dłużnikiem jest mikroprzedsiębiorca, ustawa ogranicza wynagrodzenie nadzorcy układu. Liczy się je od kwoty, jaką wierzyciele mają otrzymać na podstawie układu:

  • do 100 000 zł – maksymalnie 15% tej kwoty;
  • od 100 000 do 500 000 zł – dodatkowo maksymalnie 3% nadwyżki ponad 100 000 zł;
  • powyżej 500 000 zł – dodatkowo maksymalnie 1% nadwyżki ponad 500 000 zł.

Jeżeli sąd odmówi zatwierdzenia układu albo postępowanie zostanie umorzone, wynagrodzenie nadzorcy mikroprzedsiębiorcy nie może przekroczyć dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z III kwartału poprzedniego roku, czyli w 2026 r. 17 702,84 zł.

Przykład: mikroprzedsiębiorca proponuje wierzycielom spłatę łącznie 400 000 zł. Maksymalne wynagrodzenie nadzorcy układu to 15% × 100 000 zł + 3% × 300 000 zł = 15 000 zł + 9 000 zł = 24 000 zł.

Pełny obraz kosztów, łącznie z opłatą sądową od wniosku o zatwierdzenie układu (1000 zł), znajdziesz w artykule ile kosztuje restrukturyzacja firmy.

Wynagrodzenie nadzorcy sądowego i zarządcy

W postępowaniach otwieranych przez sąd wynagrodzenie ustala sąd według zasad z ustawy, a nie strony. Podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw z III kwartału poprzedniego roku, które dla 2026 r. wynosi 8851,42 zł.

  • Nadzorca sądowy: wynagrodzenie jest sumą czterech części (zależnych od liczby wierzycieli, sumy wierzytelności, oceny sądu i przedłużenia postępowania) i mieści się w granicach od 2 do 44 podstaw, czyli w 2026 r. od 17 702,84 zł do 389 462,48 zł. Przy odmowie zatwierdzenia układu wynagrodzenie jest odpowiednio niższe.
  • Zarządca: wynagrodzenie również ustala sąd, ale uwzględnia się dodatkowo m.in. obroty przedsiębiorstwa i efekty zarządzania, dlatego jest ono zwykle znacznie wyższe niż nadzorcy sądowego. Pokrywane jest z masy sanacyjnej.

Na postanowienie o wynagrodzeniu przysługuje zażalenie. Wynagrodzenie syndyka w upadłości ustala się według odrębnych zasad Prawa upadłościowego; piszemy o tym w artykule ile kosztuje ogłoszenie upadłości firmy.

Jak wybrać nadzorcę układu

W PZU wybór należy wyłącznie do przedsiębiorcy, więc warto zrobić to świadomie. Zwróć uwagę na:

  • licencję – sprawdź ją w publicznym wykazie doradców restrukturyzacyjnych, a przy dużej firmie upewnij się, czy potrzebny jest kwalifikowany doradca;
  • ubezpieczenie OC – umowa wygasa, jeśli nadzorca nie zawrze go w ciągu 2 tygodni;
  • doświadczenie w PZU – zapytaj o liczbę przeprowadzonych postępowań, typowe propozycje układowe i odsetek zatwierdzonych układów;
  • znajomość wierzycieli – doświadczenie w rozmowach z bankami, leasingodawcami, ZUS i urzędem skarbowym bywa kluczowe dla wyniku głosowania;
  • zaplecze prawne – w sporach o wierzytelności i przy ocenie odpowiedzialności zarządu przydaje się wiedza radcy prawnego lub adwokata;
  • przejrzystą umowę – wynagrodzenie, etapy płatności, zakres czynności i osoba do kontaktu powinny być opisane jasno;
  • realizm – dobry doradca pyta o liczby i ryzyka, zamiast obiecywać przyjęcie układu. O wyniku decydują wierzyciele.

Więcej o kryteriach wyboru wsparcia prawnego piszemy w artykule jakie kwalifikacje powinien posiadać dobry doradca prawny.

Zmiana nadzorcy i wygaśnięcie umowy

Umowa z nadzorcą układu wygasa z mocy prawa m.in. w razie cofnięcia lub zawieszenia licencji, śmierci nadzorcy albo gdy nie zawrze on w terminie wymaganego ubezpieczenia OC. Wtedy dłużnik musi niezwłocznie zawrzeć umowę z nowym nadzorcą, żeby postępowanie mogło być kontynuowane. W postępowaniach sądowych nadzorcę sądowego lub zarządcę może odwołać i zmienić sąd, np. na wniosek rady wierzycieli.

Kancelarię Burkot Legal prowadzi Janusz Burkot, radca prawny i kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny, więc prowadzenie postępowania i obsługa prawna firmy mogą być w jednych rękach. Jeżeli rozważasz postępowanie o zatwierdzenie układu, sprawdź, jak prowadzimy restrukturyzację przedsiębiorstw, albo zadzwoń: +48 530 200 483.

Najczęściej zadawane pytania

Kto wybiera nadzorcę układu?

W postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorcę układu wybiera sam dłużnik i zawiera z nim umowę. Nadzorcę sądowego i zarządcę w innych postępowaniach wyznacza sąd.

Ile kosztuje nadzorca układu?

Wynagrodzenie ustala umowa z dłużnikiem; w typowych sprawach małych i średnich firm wynosi zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Dla mikroprzedsiębiorców ustawa wprowadza limity liczone od kwoty, jaką wierzyciele mają otrzymać w układzie.

Czym różni się nadzorca układu od nadzorcy sądowego?

Nadzorca układu działa w PZU na podstawie umowy z dłużnikiem, który sam go wybiera. Nadzorca sądowy działa w przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym, wyznacza go sąd, a jego wynagrodzenie również ustala sąd.

Czy nadzorca układu przejmuje zarząd firmą?

Nie. Zawarcie umowy z nadzorcą układu nie ogranicza dłużnika w zarządzie majątkiem. Zarząd przejmuje dopiero zarządca, głównie w postępowaniu sanacyjnym.

Jak sprawdzić, czy ktoś jest licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym?

Licencje wydaje Minister Sprawiedliwości, a wykaz doradców restrukturyzacyjnych jest publicznie dostępny. Warto sprawdzić w nim imię i nazwisko doradcy przed podpisaniem umowy.

Ile wynosi wynagrodzenie nadzorcy sądowego w 2026 roku?

Sąd ustala je w granicach od 2 do 44 podstaw, czyli przeciętnych wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw z III kwartału 2025 r. (8851,42 zł). Daje to przedział od 17 702,84 zł do 389 462,48 zł.