Pytanie o koszt restrukturyzacji pojawia się niemal zawsze na pierwszej rozmowie z doradcą – i słusznie, bo dla firmy w kłopotach finansowych to często decydujący czynnik przy wyborze między restrukturyzacją a innymi rozwiązaniami. Odpowiedź nie jest jedną liczbą: na całkowity koszt składa się kilka elementów, a ich wysokość zależy od wybranego trybu, skali zadłużenia i liczby wierzycieli. W tym artykule rozkładamy koszty restrukturyzacji na czynniki pierwsze.
Spis treści
- Z czego składają się koszty restrukturyzacji
- Opłaty sądowe
- Wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy
- Koszty dodatkowe i zaliczki
- Porównanie kosztów w poszczególnych trybach
- Co realnie wpływa na ostateczną cenę
- Najczęstsze pytania
Z czego składają się koszty restrukturyzacji
Całkowity koszt restrukturyzacji to suma czterech elementów: opłaty sądowej za złożenie wniosku, wynagrodzenia nadzorcy lub zarządcy (ustalanego indywidualnie), kosztów obsługi prawnej przy przygotowaniu dokumentacji i negocjacjach z wierzycielami oraz – w niektórych przypadkach – kosztów dodatkowych, jak wyceny majątku czy opinie biegłych. Tylko pierwszy z tych elementów jest stały i identyczny dla wszystkich firm w danym trybie; pozostałe trzy zależą od konkretnej sprawy.
Opłaty sądowe
Wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 1000 zł – dotyczy to przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego oraz standardowego wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego (kwota 200 zł dotyczy wyłącznie uproszczonego wniosku o sanację). W przypadku postępowania o zatwierdzenie układu (PZU) nie ma odrębnej opłaty sądowej za „otwarcie” postępowania, bo formalnie nie ma tu wniosku do sądu na tym etapie – opłacie podlega dopiero wniosek o zatwierdzenie już zawartego układu.
Wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy
To zwykle największa pozycja kosztowa całego postępowania. Wynagrodzenie nadzorcy (w PZU, przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym) albo zarządcy (w sanacji) ustala się w umowie z dłużnikiem, a jego ostateczna wysokość zależy od:
- wielkości sumy zobowiązań objętych postępowaniem,
- liczby wierzycieli i złożoności struktury zadłużenia,
- zakresu obowiązków – w sanacji zarządca przejmuje pełny zarząd majątkiem, co wymaga zdecydowanie więcej pracy niż nadzór w pozostałych trybach,
- przewidywanego czasu trwania postępowania.
W praktyce oznacza to, że wynagrodzenie w PZU dla niewielkiej firmy z kilkoma wierzycielami będzie wielokrotnie niższe niż wynagrodzenie zarządcy w wieloletnim postępowaniu sanacyjnym dużej spółki.
Koszty dodatkowe i zaliczki
- Zaliczka na wydatki postępowania (szczególnie w sanacji) – sąd często uzależnia otwarcie postępowania sanacyjnego od wpłacenia przez dłużnika znaczącej zaliczki na pokrycie kosztów jego prowadzenia. Trzeba to uwzględnić w planowaniu budżetu.
- Wyceny majątku – potrzebne zwłaszcza w sanacji, gdy planowana jest sprzedaż części aktywów.
- Opinie biegłych – w bardziej skomplikowanych sprawach, np. przy wycenie wartości przedsiębiorstwa albo ocenie realności planu naprawczego.
- Koszty ogłoszeń i obwieszczeń – większość odbywa się dziś bezpłatnie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych, ale w niektórych sytuacjach mogą pojawić się dodatkowe koszty publikacji.
- Koszty bieżącego funkcjonowania firmy w toku postępowania – to nie jest koszt samej procedury, ale trzeba go uwzględnić w planowaniu płynności, bo zobowiązania powstałe po otwarciu postępowania trzeba regulować na bieżąco.
Porównanie kosztów w poszczególnych trybach
| Tryb | Opłata sądowa | Relatywny poziom wynagrodzenia nadzorcy/zarządcy | Całkowity koszt (orientacyjnie) |
|---|---|---|---|
| PZU | brak przy otwarciu (opłata dopiero od wniosku o zatwierdzenie układu) | najniższy | najniższy spośród czterech trybów |
| Przyspieszone układowe | 1000 zł | niski-średni | niski-średni |
| Układowe | 1000 zł | średni | średni, rośnie wraz z liczbą spornych wierzytelności |
| Sanacyjne | 1000 zł (standard) / 200 zł (uproszczony) | najwyższy | najwyższy – dłuższy czas trwania, zaliczki i szerszy zakres obowiązków zarządcy |
Co realnie wpływa na ostateczną cenę
Poza samym trybem, na ostateczny koszt restrukturyzacji wpływają przede wszystkim:
- Skala zadłużenia – im wyższa suma zobowiązań, tym wyższe wynagrodzenie nadzorcy/zarządcy, które zwykle jest częściowo zależne od wartości masy objętej postępowaniem.
- Liczba wierzycieli – więcej wierzycieli oznacza więcej pracy przy sporządzaniu spisu, zbieraniu głosów i prowadzeniu korespondencji.
- Poziom sporności wierzytelności – sporne wierzytelności wymagają dodatkowych czynności dowodowych, co podnosi koszty obsługi prawnej.
- Złożoność struktury majątkowej – nieruchomości, zabezpieczenia, udziały w innych spółkach zwiększają zakres pracy przy wycenach i analizie prawnej.
- Czas trwania postępowania – dłuższe postępowanie oznacza wyższe łączne wynagrodzenie nadzorcy/zarządcy, nawet jeśli stawka miesięczna jest umiarkowana.
Rzetelna wycena kosztów restrukturyzacji jest możliwa dopiero po analizie konkretnej sytuacji firmy – orientacyjny koszt można oszacować już na pierwszej konsultacji z doradcą restrukturyzacyjnym.
Najczęstsze pytania
Czy restrukturyzację można rozłożyć na raty?
Opłata sądowa jest jednorazowa i stała, ale wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy jest przedmiotem umowy z dłużnikiem – w praktyce często ustala się je w ratach rozłożonych na czas trwania postępowania, co ułatwia zachowanie płynności firmy.
Czy koszty restrukturyzacji są niższe niż koszty upadłości?
Zwykle tak, zwłaszcza w PZU i przyspieszonym postępowaniu układowym – opłaty sądowe są niższe, a procedura krótsza. W dłuższej perspektywie liczy się jednak przede wszystkim to, które rozwiązanie realnie ratuje firmę, a nie tylko koszt samej procedury.
Kto pokrywa koszty restrukturyzacji – dłużnik czy wierzyciele?
Koszty postępowania, w tym wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy, pokrywa dłużnik. Wierzyciele nie ponoszą kosztów samego postępowania, choć w ramach układu mogą godzić się na częściową redukcję swoich wierzytelności.
Czy da się oszacować koszt restrukturyzacji przed złożeniem wniosku?
Tak – orientacyjną wycenę doradca restrukturyzacyjny może przedstawić już po analizie podstawowych danych finansowych firmy: sumy zadłużenia, liczby wierzycieli i wybranego trybu.
Czy mała firma (jednoosobowa działalność gospodarcza) też poniesie te same koszty?
Opłata sądowa jest identyczna niezależnie od wielkości firmy, ale wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy dla mniejszej firmy z niewielką liczbą wierzycieli jest zwykle proporcjonalnie niższe niż dla dużej spółki z rozbudowaną strukturą zadłużenia.
Chcesz poznać orientacyjny koszt restrukturyzacji dla Twojej firmy? Skontaktuj się z kancelarią Burkot Legal – pierwsza konsultacja pozwoli oszacować zakres i koszt postępowania.
Zobacz też: Restrukturyzacja firmy – kompletny przewodnik, Rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych, Jak złożyć wniosek o restrukturyzację, Restrukturyzacja czy upadłość – jak wybrać.