Zatwierdzona lista wierzytelności odpowiada na pytanie, komu spółka jest winna pieniądze. Plan podziału odpowiada na pytanie, ile i kiedy każdy z wierzycieli faktycznie otrzyma. To dokument, w którym wszystkie wcześniejsze etapy postępowania – zgłoszenia, kategorie zaspokojenia, sprzedaż majątku – przekładają się na konkretne kwoty. Więcej o wcześniejszym etapie pisaliśmy w artykule o liście wierzytelności. Temat jest częścią naszego kompletnego przewodnika po restrukturyzacji firmy.
Spis treści
- Czym jest plan podziału
- Co zawiera plan podziału
- Plan częściowy, ostateczny i osobny plan podziału sumy z rzeczy obciążonej
- Kolejność podziałów – najpierw obciążenia rzeczowe
- Obwieszczenie i zarzuty przeciwko planowi
- Kto może wnieść zarzuty
- Wykonanie planu – wypłata i depozyt sądowy
- Najczęściej zadawane pytania
Czym jest plan podziału
Plan podziału funduszów masy upadłości to dokument sporządzany przez syndyka, w którym pieniądze uzyskane z likwidacji majątku upadłego (sprzedaży nieruchomości, ruchomości, ściągnięcia wierzytelności) zostają rozdysponowane między konkretnych wierzycieli, zgodnie z kategoriami zaspokojenia opisanymi w naszym artykule o liście wierzytelności. To moment, w którym teoria (kto jest wierzycielem i w jakiej kategorii) zamienia się w praktykę (kto i ile realnie dostanie).
Co zawiera plan podziału
Zgodnie z prawem upadłościowym syndyk w planie podziału:
- określa sumę podlegającą podziałowi,
- wymienia wierzytelności i prawa osób uczestniczących w podziale,
- określa sumę przypadającą każdemu z uczestników z podziału,
- wskazuje, które sumy mają być wypłacone od razu, a które i z jakich przyczyn pozostawione w depozycie sądowym lub w masie upadłości – np. na zaspokojenie wierzytelności objętych jeszcze nierozpoznanymi sprzeciwami,
- określa, czy plan jest częściowy czy ostateczny.
Plan podziału składa się w postaci elektronicznej i zamieszcza w systemie teleinformatycznym (KRZ). Sędzia-komisarz może wnieść do planu poprawki albo polecić syndykowi dokonanie wskazanych zmian, zanim plan zostanie obwieszczony wierzycielom.
Plan częściowy, ostateczny i osobny plan podziału sumy z rzeczy obciążonej
Postępowanie upadłościowe bywa długotrwałe, dlatego przepisy przewidują możliwość podziału majątku na raty:
- Plan częściowy – sporządzany, gdy w masie zgromadzono już środki wystarczające do częściowego zaspokojenia wierzycieli, a likwidacja pozostałego majątku wciąż trwa.
- Plan ostateczny – sporządzany po zakończeniu likwidacji całego majątku, rozlicza wszystko, co pozostało do podziału.
- Osobny plan podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej – sporządzany oddzielnie, gdy wierzycielom przysługują prawa na konkretnej zbytej rzeczy (np. hipoteka na sprzedanej nieruchomości, zastaw rejestrowy). W planie podziału sumy ze sprzedaży nieruchomości syndyk dodatkowo wymienia prawa oraz prawa i roszczenia osobiste, które w wyniku sprzedaży wygasły.
Kolejność podziałów – najpierw obciążenia rzeczowe
Kolejność jest tu istotna: sumy uzyskane z likwidacji majątku obciążonego rzeczowo (np. nieruchomości z hipoteką) przeznacza się najpierw na zaspokojenie wierzycieli hipotecznych czy zastawniczych, zgodnie z przysługującym im pierwszeństwem – a dopiero kwoty pozostałe po tym zaspokojeniu trafiają do ogólnych funduszów masy upadłości. Jeśli w postępowaniu w ogóle występują wierzytelności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym czy hipoteką morską, ostatecznego podziału ogólnych funduszów masy upadłości dokonuje się dopiero po podziale sumy uzyskanej ze zbycia przedmiotu obciążonego.
W ramach jednej kategorii zaspokojenia (opisanych w artykule o liście wierzytelności), jeśli majątek nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności tej kategorii, dzieli się go stosunkowo do wysokości każdej z nich – proporcjonalnie, a nie według kolejności zgłoszenia czy uznania.
Obwieszczenie i zarzuty przeciwko planowi
Po sporządzeniu planu sędzia-komisarz zawiadamia upadłego i członków rady wierzycieli oraz obwieszcza, że plan podziału można przeglądać w sekretariacie sądu (obecnie praktycznie w systemie teleinformatycznym KRZ). Od dnia obwieszczenia biegnie dwutygodniowy termin na wniesienie zarzutów przeciwko planowi podziału.
Przy ostatecznym planie podziału te same czynności (zawiadomienie i obwieszczenie) sędzia-komisarz podejmuje dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o przyznaniu syndykowi wynagrodzenia ostatecznego – dzięki temu wynagrodzenie syndyka jest już znane i uwzględnione w ostatecznym rozliczeniu.
Kto może wnieść zarzuty
Zarzuty przeciwko planowi podziału (w tym ostatecznemu) mogą wnieść nie tylko wierzyciele objęci planem, ale – w określonych sytuacjach – również:
- upadły, jeśli plan jest dla niego niekorzystny lub pomija roszczenia, które jego zdaniem powinny zostać uwzględnione,
- osoba, która twierdzi, że przysługuje jej wierzytelność do masy, nawet jeśli nie została objęta ani listą wierzytelności, ani samym planem podziału – orzecznictwo potwierdza, że taka osoba ma legitymację do wniesienia zarzutów, choć w praktyce musi wykazać podstawy swojego roszczenia.
Zarzuty rozpoznaje sędzia-komisarz, a na jego postanowienie przysługuje zażalenie do sądu.
Wykonanie planu – wypłata i depozyt sądowy
Po uprawomocnieniu się planu podziału syndyk przystępuje do jego wykonania – czyli faktycznej wypłaty należnych kwot wierzycielom. Sumy, których wypłacenie nie jest jeszcze możliwe (np. bo dotyczą wierzytelności objętej nierozpoznanym jeszcze sprzeciwem albo wierzyciela, którego nie udało się zidentyfikować lub zawiadomić), pozostają w depozycie sądowym do czasu wyjaśnienia sprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę otrzymać pieniądze z masy upadłości, zanim postępowanie się zakończy?
Tak, jeśli syndyk sporządzi plan częściowy – pozwala on wypłacić już zgromadzone środki, zanim zakończy się likwidacja całego pozostałego majątku.
Ile mam czasu na zarzuty przeciwko planowi podziału?
Dwa tygodnie od dnia obwieszczenia o możliwości przeglądania planu podziału.
Czy wierzyciel hipoteczny czeka w tej samej kolejce co pozostali wierzyciele?
Nie – wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo (hipoteka, zastaw rejestrowy) są zaspokajani najpierw, z sumy uzyskanej ze sprzedaży konkretnego obciążonego składnika majątku, w ramach osobnego planu podziału. Dopiero nadwyżka trafia do ogólnej masy upadłości.
Co się dzieje z pieniędzmi, których nie da się jeszcze wypłacić?
Trafiają do depozytu sądowego – np. gdy dotyczą wierzytelności objętej nierozpoznanym jeszcze sprzeciwem lub wierzyciela, którego nie udało się zidentyfikować.